Paganini na obrazie Eugène'a Delacroix (1831)

Muzyka, klasa 7

NiccolòPaganini

Skrzypek, o którym mówiono, że sprzedał duszę diabłu. Pierwsza prawdziwa gwiazda muzyki.

przygotował Jakub Zapaśnik, klasa 7A

Kliknij struny, a potem przesuwaj po nich myszką

Rysunek Ingres'a przedstawiający Paganiniego — Rysunek Jean-Auguste-Dominique'a Ingres'a, Rzym 1819

Krok 1

Kim był Paganini?

Włoski skrzypek, gitarzysta i kompozytor. Żył na przełomie klasycyzmu i romantyzmu. Grał tak, że ludzie nie wierzyli własnym uszom.

urodził się27 października 1782Genua, Włochy

zmarł27 maja 1840Nicea

najsłynniejsze dzieło24 Kaprysy, op. 1na skrzypce solo

epokaromantyzmczas wielkich wirtuozów

Ojciec kazał mu ćwiczyć od rana do wieczora.

Gdy uznał, że syn się leni, potrafił zostawić go bez jedzenia. Tak zaczynał najlepszy skrzypek swoich czasów.

Krok 2

Życie w 12 przystankach

Krok 3

Podróż przez Europę

Przez pierwsze 45 lat grał głównie we Włoszech. Potem w kilka lat objechał pół Europy.

Kliknij punkt na mapie albo przewijaj dalej

Krok 4

Diabelski skrzypek

O Paganinim krążyły plotki straszniejsze niż horrory. Kliknij kartę i sprawdź, co z tego jest prawdą.

Krok 5

Koncert na jednej strunie

Skrzypce mają 4 struny: G, D, A, E. Paganini potrafił zagrać cały utwór na jednej. Sprawdź sam: zrywaj struny klikając w nie, aż zostanie tylko G.

Została tylko struna G

Dla siostry Napoleona, Elizy Bonaparte, skomponował w 1807 roku sonatę „Napoleon” właśnie na samą strunę G. Grał też takie numery na koncertach: specjalnie zrywał struny i kończył na jednej.

Krok 6

Jego sztuczki

Paganini nie wymyślił wszystkiego sam, ale połączył te techniki tak, jak nikt wcześniej.

01

Pizzicato lewą ręką

Smyczek w prawej, a palce lewej ręki w tym samym czasie szarpią struny. Brzmi jak dwóch skrzypków naraz.

02

Flażolety

Lekkie dotknięcie struny zamiast dociśnięcia daje wysoki, gwiżdżący dźwięk, jak flet. Grał nawet podwójne flażolety.

03

Dwudźwięki

Granie na dwóch strunach jednocześnie, całe melodie w tercjach i oktawach w szalonym tempie.

04

Skordatura

Przestrajał skrzypce o pół tonu wyżej. Dzięki temu brzmiały jaśniej i głośniej niż orkiestra.

05

Rzucany smyczek

Smyczek odbija się od struny jak piłeczka, a w jednym ruchu wychodzi kilka szybkich nut.

06

Gra na jednej strunie

Całe utwory tylko na strunie G, przez co musiał skakać po gryfie bardzo wysoko.

Krok 7

Posłuchaj

24 Kaprysy op. 1 wydano w 1820 roku w Mediolanie. To krótkie utwory na skrzypce solo, a każdy ćwiczy inną trudną technikę. Do dziś są sprawdzianem dla skrzypków.

Kaprys nr 24

0:00

Krok 8

Skrzypce zwane „Armatą”

Jego ukochane skrzypce zbudował Giuseppe Guarneri „del Gesù” w Cremonie w 1743 roku. Paganini nazywał je Il Cannone, czyli armata, bo miały potężny, donośny dźwięk.

Podobno dostał je od kupca w Livorno, gdy przegrał w karty własne skrzypce. Kupiec usłyszał go na koncercie i nie chciał przyjąć instrumentu z powrotem.
W testamencie zapisał je rodzinnemu miastu Genui. Leżą w Pałacu Doria-Tursi.
Zwycięzca Międzynarodowego Konkursu im. Paganiniego w Genui może na nich zagrać koncert.

„Paganini non ripete”

Czyli „Paganini nie powtarza”. Tak miał odpowiedzieć, gdy sam król poprosił go o bis. Dziś Włosi mówią tak o czymś, co zdarza się tylko raz.

Krok 9

Gwiazda jak z koncertu rockowego

W 1828 roku w Wiedniu wybuchła prawdziwa „paganinimania”.

Sprzedawano kapelusze, rękawiczki, tabakierki i potrawy „à la Paganini”.
Bilety na jego koncerty bywały dwa razy droższe niż zwykle, a i tak brakowało miejsc.
Rysownicy robili na niego karykatury, a rzeźbiarz Dantan zrobił śmieszną figurkę z długimi nogami.
Zarobił ogromny majątek. Był pierwszym muzykiem, który podróżował po Europie jak dzisiejsze gwiazdy w trasie.

Karykaturalna figurka Paganiniego autorstwa Dantana — Figurka-karykatura Jean-Pierre'a Dantana

Krakowskie Przedmieście na obrazie Bernarda Bellotta

Krok 10

Paganini w Warszawie

W 1829 roku przyjechał do Warszawy na czas koronacji cara Mikołaja I na króla Polski i dał tu około dziesięciu koncertów.

Fryderyk Chopin

Miał wtedy 19 lat i chodził na jego koncerty. Paganini pokazał mu, ile można wycisnąć z jednego instrumentu. Pod wpływem tych koncertów powstał przypisywany Chopinowi utwór Souvenir de Paganini.

KL

Karol Lipiński

Polski skrzypek, z którym Paganini zagrał wspólny koncert we Włoszech w 1818 roku. Podobno zapytany, kto gra najlepiej, odpowiedział: nie wiem, kto jest pierwszy, ale drugi jest na pewno Lipiński.

WL

Witold Lutosławski

W 1941 roku, w czasie okupacji, napisał Wariacje na temat Paganiniego na dwa fortepiany. Grał je w warszawskich kawiarniach razem z Andrzejem Panufnikiem.

Krok 11

Jedna melodia, setki wersji

Temat Kaprysu nr 24 to jedna z najczęściej przerabianych melodii w historii muzyki. Kliknij kompozytora.

pierwsze 20 sekund nagrania z kroku 7

Nawet po śmierci nie miał spokoju.

Krok 12

Ostatnie lata

Był ciężko chory. Choroba gardła odebrała mu głos, więc mówił szeptem albo przez syna Achillesa.
Zmarł w Nicei 27 maja 1840. Nie przyjął ostatniego namaszczenia, więc biskup nie zgodził się na pogrzeb na cmentarzu.
Jego ciało przez lata przenoszono z miejsca na miejsce. Spoczęło na cmentarzu w Parmie dopiero w 1876 roku, 36 lat po śmierci.

Grobowiec Paganiniego w Parmie — Grobowiec Paganiniego na cmentarzu Villetta w Parmie

Bonus

Ciekawostki

5 lat

Tyle miał, gdy ojciec zaczął go uczyć gry na mandolinie. Na skrzypcach grał od siódmego roku życia.

Gitara

Świetnie grał też na gitarze i napisał na nią bardzo dużo utworów.

Hazard

Jako młody człowiek przegrywał w karty ogromne sumy. W końcu obiecał sobie, że skończy z hazardem.

Nauczyciel bez lekcji

Słynny skrzypek Alessandro Rolla miał go uczyć w Parmie. Usłyszał, jak gra, i podobno powiedział, że nie ma go już czego nauczyć.

Schumann

Robert Schumann po koncercie Paganiniego we Frankfurcie w 1830 roku postanowił zostać muzykiem, a nie prawnikiem.

Hojność

W 1838 roku podarował kompozytorowi Hectorowi Berliozowi 20 tysięcy franków, bo zachwycił go jego utwór.

Sprawdź się

Quiz

Najważniejsze w pigułce

Niccolò Paganini (1782–1840) był włoskim skrzypkiem i kompozytorem z Genui, największym wirtuozem epoki romantyzmu.
Napisał 24 Kaprysy na skrzypce solo. Temat Kaprysu nr 24 przerabiali Liszt, Brahms, Rachmaninow i Lutosławski.
Rozwinął techniki takie jak pizzicato lewą ręką, flażolety i gra na jednej strunie.
Był pierwszą „gwiazdą” muzyki. Przez niesamowitą grę i wygląd mówiono, że ma pakt z diabłem.
W 1829 roku grał w Warszawie, gdzie słuchał go młody Chopin.

Prezentację i stronę przygotował

Jakub Zapaśnik

klasa 7A

Dziękuję za uwagę!

Źródła, zdjęcia i nagrania